Coffee

Wat is duurzame koffie?

10/17/2017
Soja cappuccino op een marmeren tafel voor blogpost duurzame koffie

Weet jij hoe duurzaam koffie is? Of beter gezegd, hoe duurzaam het niet is? Ik was namelijk niet helemaal op de hoogte. Aangezien ik een groot koffie drinker ben en duurzaamheid een belangrijk thema vind, ben ik op onderzoek uitgegaan. Zelf ook benieuwd hoe het zit met duurzame koffie? Lees verder!

Als het om duurzaamheid gaat is er bijna geen limit. Wat we eten, gebruiken en aan hebben kan schadelijk zijn voor mens, dier of planeet. Maar, ook wat we drinken! Sommige koffie, thee, frisdranken of andere dranken hebben stiekem meer negatieve impact dan gedacht. Frisdranken of sapjes zijn soms niet vegan, om maar iets te noemen. Je zou het wel verwachten, maar bij sommige frisdranken worden dierlijke producten ingezet als hulpmiddel in het ontwikkelproces. Ik vind dat zo bizar. Nergens voor nodig. Ook de koffieproductie is niet zo onschuldig als er misschien wordt gedacht.

Zelf heb ik thuis een koffiezetapparaat van Illy. Toen ik tijdens mijn studie stage liep bij de marketing afdeling van onder andere Cosmopolitan, Elle en Women’s Health, werd er om de zoveel maanden een sale gehouden. De mooiste producten die over waren van acties of events, waren opeens spot goedkoop. Feeeeest! Zo ook de Illy Francis Francis machine. Voor een tientje heb ik die toen op de kop getikt. Vervolgens heeft Francis bijna 4 jaar bij mijn broer in huis gestaan, om de hoek van mijn stage. Ik was namelijk te lui om de doos mee te slepen in de trein van Amsterdam naar Utrecht en in mijn brakke studentenkamer wilde ik het apparaat liever niet gebruiken. Deze moest bewaard worden! Thanks Bro! Toen ik mijn eigen studiootje had, was ik weer herenigd met mijn koffiezetapparaat. Ondertussen is deze alweer meeverhuisd naar het volgende appartement en gaat Francis in het weekend geregeld aan voor een soja cappuccino. Maar hoe duurzaam is dit bakkie waar ik zo van geniet? Inspector Gadget stijl ben ik het internet afgestruind en heb ik het een en ander op een rijtje gezet.

 

Wat betekent duurzame koffie? 

Allereerst, duurzaamheid is een breed begrip. In het kort staat het voor het niet uitputten van de aarde. Dat houdt in dat producten die duurzaam zijn, streven naar een balans tussen mens, milieu en economie. Bij duurzame koffie is dat dus net zo. Ook hier komen mens, milieu en economie dus samen: de boeren die de plantages houden, de koffieplantages die bepaalde omstandigheden vereisen en de omringende ecosystemen beïnvloeden en de mannen en vrouwen die werken op deze plantages. Bij duurzame koffie wordt tijdens het gehele productieproces (van plantages tot de gemalen koffie in onze schappen) rekening gehouden met de omstandigheden van de koffieboeren, de arbeiders, het milieu en de omgeving.

Zwarte koffie in een papieren bekertje vastgehouden door Heleen wiens benen je alleen ziet in kleermakerszit met in haar hand de koffie

Wat is er niet duurzaam aan het koffieproces?

Het productieproces van koffie is erg intensief en helaas zijn er veel kanten die niet duurzaam zijn. Ik probeer het zo helder en kort mogelijk uit te leggen. Er zijn nog veel meer blogjes en artikelen op andere sites die verder op de details ingaan en nog meer niet-duurzame aspecten benoemen. Dit blogje is bedoeld om inzicht te geven in de hoofdlijnen en de grootste punten te benoemen. Hier een simpel overzicht:

Ontbossing
Om de opbrengst van koffie zo’n 7 keer te vergroten, wordt koffie verbouwd op een akker vol in de zon. Om akkers te krijgen worden natuurlijke bossen gekapt en daarmee de diversiteit in soorten planten en dieren.

Kunstmest
Op de akkers spoelen voedingsstoffen (die de planten nodig hebben) sneller weg. Daarom wordt er veel kunstmest gebruikt die de regio vervuilen en planten- en diersoorten nog meer verminderen.

Giftige bestrijdingsmiddelen 
Om insecten te weren worden veel giftige middelen gebruikt. Dit gif verpest de bodem en deze wordt ook nog eens afhankelijk van het middel. Daarnaast is het schadelijk voor mensen en dragen de werkers vaak geen beschermende kleding. Ook reikt het gif verder dan de akker. Het verspreidt zich namelijk via het grondwater en komt zo ook bij mensen buiten de plantages terecht.

Bodemerosie
Bij akkergronden kan door wind en regen de bovenste grondlaag wegwaaien of -spoelen. Dit kan verschillende gevolgen hebben. Bijvoorbeeld minder opbrengst voor de koffieboer of modderstromingen in de omgeving.

Transport & distributie 
Het transporteren en distribueren van de koffie veroorzaakt veel uitstoot van C02, fijnstof en stikstofoxiden.

Lage prijzen & slechte werkomstandigheden
De arbeidsrechten worden vaak niet gerespecteerd. Er zijn extreem lage lonen en kinderarbeid en seksuele intimidatie komen helaas vaak voor bij koffieteelt. De koffieboeren en arbeiders weten zelf ook niet wat eerlijke lonen zijn. Daarnaast is het fysiek intensief werk en zijn er veel gezondheidsklachten door de bestrijdingsmiddelen.

Koffie slecht voor het klimaat, klimaatverandering slecht voor koffie
Het dubbele is dat koffie het milieu beïnvloedt en de klimaatverandering schaadt de koffieproductie. Koffieplantages hebben een tropisch klimaat nodig, maar door de opwarming van de aarde worden de gebieden droger en houdt de bodem minder water vast. Hierdoor wordt koffie duurder en krijgen koffieboeren en de werkers het ook weer zwaarder. Ze hebben nóg minder of geen inkomsten. Het milieu gaat er op achteruit, maar ook de mensen.

Twee soja capuccino's met latte art op een boomstam tafel

Wat kun je zelf doen? 

Gelukkig zijn er genoeg (wereldwijde) initiatieven om het proces van boon tot kopje te verduurzamen. Maar je kunt ook zelf verschillende dingen doen. Hier twee tips:

  1. Kies voor een keurmerk
    In 2001 had 3% van de koffie in Nederland een duurzaam keurmerk. Ondertussen is dat al 50%. Wanneer je koffie koopt kun je kiezen voor koffie met een van de volgende keurmerken: UTZ, Fairtrade, Rainforest Alliance, Biologisch en EKO. Het ene keurmerk zet zich in voor het milieu, terwijl het andere streeft naar eerlijke lonen en veilige werkomstandigheden. Bekijk de verschillende keurmerken met de wijzer van Mileucentraal.
  2. Kies voor duurzame koffiemerken
    Op Rank a Brand kun je zien hoe merken worden beoordeeld. Merken die goed scoren zijn onder andere Fair Trade Original en Hesselink Koffie. Helaas zie ik hier een lage score voor Illy, maar op de site van de Consumentenbond lees ik dat Illy zich op sociaal gebied wel inzet. Ook op de website van Illy is veel over duurzaamheid geschreven. Daarnaast kreeg Illy in 2011 het certificaat Responsible Supply Chain Process. Starbucks en Nespresso zijn volgens Rank a Brand niet erg duurzaam. De Consumentenbond schrijft dat Nespresso wel aandacht heeft voor het milieu, maar minder voor de sociale kant. Daarentegen zendt Nespresso nu (oktober 2017) reclames uit op TV die onder andere gaan over investeringen in de sociale kant van hun koffie. Hopelijk is dat waar! Als je op zoek bent naar een duurzaam merk is het dus handig even op verschillende sites te kijken.

Zelf op zoek naar duurzame koffie? Bekijk de merken en keurmerken, lees wat de verschillende sites er over schrijven en bepaal wat jij een belangrijk thema vindt. Voor nog een handig overzicht heeft Milieu Centraal een fijne infographic gemaakt. Ook met feitjes over chocola en thee. Laatste tip, kies natuurlijk ook voor de koffie die je lekker vindt ; )!

Processed with VSCO with f2 preset

Conclusie

Zo onschuldig is koffie dus niet. Er zijn veel verschillende factoren die een rol spelen in de niet-duurzame kanten van koffie. Helaas wordt door de klimaatverandering zelfs de toekomst van koffie beïnvloed! Gelukkig gebeurt er steeds meer om koffie te verduurzamen en is in Nederland 50% van wat er in de schappen ligt voorzien van een keurmerk. Ook lijkt het er op dat merken zelf meer verantwoordelijkheid nemen om bijvoorbeeld zo’n keurmerk te verdienen. Als consument kunnen wij gelukkig helpen! Jij kunt kiezen voor keurmerken die jij belangrijk vindt of voor merken met een aanpak dat jou aanspreekt. Ga je bijvoorbeeld minder van Starbucks drinken en voortaan in een eigen to go beker een Fairtrade kopje van thuis meenemen? Of ga je minder koffie drinken en alleen de echt lekkere die ook het regenwoud beschermt? It is up to you! Voor nu blijf ik thuis mijn Illy drinken. Het Francis apparaat doet het nog perfect. Zonde en ook niet-duurzaam om het zo weg te doen. Daarnaast lees ik meer positieve dan negatieve verhalen over Illy. Daarom heb ik er vertrouwen in dat zij een bijdrage leveren aan duurzame koffie. Wel ga ik buitenshuis letten op wat ik drink door onder andere minder te kiezen voor kwantiteit en wel voor kwaliteit. Doe je mee?


Kies jij al voor duurzame koffie of wil je dat gaan doen? Laat me weten welke koffie jij wel of niet drinkt. Ik ben heel benieuwd! Misschien weer inspiratie voor mij : )

 

Bronnen
https://www.duurzaam-ondernemen.nl/welke-koffie-en-theemerken-zijn-het-duurzaamste/
https://www.clubgreen.nl/duurzame-koffie/
https://www.hier.nu/themas/snel-en-makkelijk/lees-dit-als-je-over-25-jaar-nog-koffie-wil-drinken
https://www.milieucentraal.nl/milieubewust-eten/tropische-producten/koffie/
https://www.consumentenbond.nl/espressomachine/duurzame-koffie
https://www.duurzaam-ondernemen.nl/welke-koffie-en-theemerken-zijn-het-duurzaamste/
https://hierbespaart.nl/paginas/duurzaam-koffie-drinken

 



 

Benieuwd waarom mijn levensstijl sinds 1 augustus 2016 vegan is? Lees hier mijn verhaal.

 

You Might Also Like

2 Comments

  • Reply Bela Andrea 10/18/2017 at 8:54 pm

    helder artikel! Ik kies voortaan een keurmerk.

    • Reply Heleen 10/19/2017 at 7:38 am

      Wat goed!! Blij om te horen : )

    Leave a Reply